Mellor sería estar calado... Pero case sempre acaba un facendo malas dixestións de tragar tanto aire...

28.1.17

A paz no mundo e o galego

Ultimamente moita xente coméntame que lles sorprende ver como as pequenas aínda continúan "resistindo" falando o galego cos iguais na escola. Non sei o que pode durar, talvez un tempiño máis, non son moi optimista, mal que me pese.
Desde que comezamos o trimestre non fago máis que recibir pais/nais que veñen xustificar os seus rebentos ante o tema "de lo del gallego".
Suspender calquera outra materia xustifícano (si, é unha triste realidade, xa recibo a diario pais/nais que xustifican ata o inxustificable coas máis rocambolescas escusas que xamais pensei escoitar), pois iso, calquera outra xustifícase co: le cuesta mucho, es muy difícil, no tiene buena base, está perdido/a, no es capaz de esquematizar, no se organiza, no tiene tiempo, tiene muchas actividades que le exigen... Pero o tema da lingua é fariña doutra muiñada, non de lingua castelá, claro, esa está ben aprendela para non ser un ignorante e expresarse ben (non falemos de inglés, que vai ser a salvación do mundo), pero é que a outra...
Ao comezo do curso sempre vou moi mentalizada para estas ocasións, sei que a miña materia vai moito máis alá do que van as demais, porque teño que "xustificala". É así. Teño que xustificala a todas as horas do día. Esgótame xustificala tanto. En serio.
Pois moitos pais/nais obríganme a xustificala. Sempre me visitan con trampa. Comezan cos seus argumentos, pídenme ver os traballos (menos mal que son a raíña da documentación, das probas variadas, das axendas electrónicas, das aulas virtuais, das pescas e das repescas, da comprensión e da expresión escrita e oral, o positivismo e a bondade coas avaliacións elevada ao súmmum...).
Entón sempre me convenzo de que o racional se ten que impoñer, veo calquera, calquera ve que a calidade do que non chega aos mínimos é terriblemente escasa, móstrolles incluso eses mínimos, esas actividades adaptadas ás circunstancias, ábrolles ata o meu corazón de abnegada docente...
Pero nada, sempre sae a mesma tipoloxía de prexuízo camuflada nun discurso que xa sei de memoria. E eu, escoito, poño cara de circunstancias, vólvolle explicar a LOMCE, vólvolle sinalar como traballamos a competencia lingüística de maneira organizada, colaborativa entre as diferentes materias, o enfoque comunicativo, vólvolle insistir nos obxectivos, nas dinámicas de grupo.
E si. Moitos recoñecen que lles gusta o traballo que facemos, pero es que...
Es que...
Es que...
...el gallego, la verdad, siempre lo vimos inútil y al niño/a no le hace falta para la vida, por eso si pudieras ser un poco más flexible. Porque es una pena que un/a niño/a que saca tan buenas notas, tenga ese feo en el medio.

chis pum parabí chis pum

E iso non unha, nin dúas, nin tres...

E entón teño que concienciarme que o rapaz ou a rapaza trae na mochila, á parte de todo o material que carrexa, tamén un peso moito máis pesado, un que lle impide ver máis alá, un que non lle deixa apreciar que 1+1 son 2 en todos os casos, e que calquera coñecemento é positivo.
Dáme mágoa pensar que moitos dos meus alumnos e alumnas non melloran as súas destrezas lingüísticas non porque non poidan, senón porque non queren ou non lles deixan querer.
Os máis grandiños ven con bos ollos a lusofonía, entenden os artigos que lemos sobre as bondades do bilingüismo, ata os resultados de PISA nas comunidades con dúas linguas xogan ao noso favor na aula!, pero os pequenos son o espelliño das súas casas...
Nas titorías cos adultos dáme carraxe ter que explicar que se llelo enzoufan, veñen con el enzoufado e nada novo se pode reflectir nel. A min dálles igual "defraudarme", aos seus pais e nais non, a eles si que non os queren defraudar.

Pais e nais do mundo, gardade os vosos prexuízos para vós, que xa é un mal bastante penoso, non llelo contaxiedes aos rebentos, só lixades a sociedade con eles e impedides que medren. Dígovolo sen acritude ningunha, só pola miña humilde experiencia.

Teño rapaces e rapazas na aula absolutamente marabillosos, cun potencial tremendo para que cheguen a onde queiran na vida, e ás veces cuns discursos (e non falo só da lingua, senón doutras actitudes, porque normalente un prexuízo chama por outro e enchen un saco) que dan algo de carraxe.

Eu quero facer ben o meu traballo, poño todo o meu empeño nel. E bótolle as horas que ninguén imaxinaría, para que cada día sexa un reto para todos eles, un gran máis facendo o seu celeiro para pasar a vida... Así que non me mandedes os ratos mentres o estou enchendo. Non é por me facer un favor a min, é por facérllelo a eles, que son o futuro de todos nós.

E non se trata dunha nota numérica, a nota é o de menos, asegúrovolo.

Así que cando chego á casa despois de romper moito a cabeza, recollo as pequenas e danme os traballos que estiveron facendo para o día da paz na escola.

E xa me dan a solución. O seu lema é unha mestura do que me escoitan falar na casa, do orgullo que sinto porque intentamos que valoren cada unha das aprendizaxes que calquera persoa que se cruza nas súas vidas con boa vontade ten a ben transmitirlles. As que nos gustan máis e ata as que nos gustan menos. Porque o seu camiño é seu, só seu, e nós debemos acompañar para que nos sintan preto, pero non facerlles arrastrar as nosas pedras atadas cunha corda.
E de verdade que o intentamos. 

Polo momento, o estado de paz para unha delas é aquel no que ninguén sente que a lingua sexa un motivo de disputa.

Déixovolo aquí. Porque un sentimento tan positivo non podía quedar esquecido nun cartafol.





4.1.17

Arredor da lingua e mais un premio

Hoxe volveume entrar gana de escribir algunha cousiña arredor da lingua. Moitas veces cando o penso seriamente aturrúllome moito. Porque a pesar de que leo artigos de xente que sabe máis ca min, non acabo de atopar ningunha solución que "entre suave" na sociedade.
Para min a solución pasa por facer cumprir, en primeira instancia, a lexislación en materia lingüística, e sen despropósitos nin concesións. Agora, as estratexias para logralo xa poden ser múltiples e variadas, e, se houbese unha fórmula máxica, estou segura de que alguén xa a tería posto a andar.
Eu non a teño nin para a miña casa.
Agora que as nenas fixeron seis anos por fin podo dicir que son galegofalantes. Si, poñen o pronome como lles cadra, non fan as contraccións case nunca, pero quitado esas tachas (e algunha outra), a súa lingua ten relativa calidade e é a súa primeira opción á hora de comunicarse.
(e si, o castelán tamén é de boa calidade e úsano sen problema, poden vir velo, aínda que a familia é monolingüe as coitadas criaturas saíron bilingües, e mesmo deron aprendido catro cousiñas do inglés que lles enchufan na escola, é certo que unha cousa non quita a outra, señores e señoras)
E como o conseguimos? Supoño que axudou que pasasen máis horas entre galegofalantes. Véxase familia e véxase o ambiente en que se desenvolveron o curso pasado.
O caso é que este curso son a resistencia no cole "da city".
Así mo fixeron saber os mestres, entre marabillados e abraiados que cando cobren os encrucillados de Xuntos (o libro de texto que teñen en galego) as nenas ven un esquío e poñen ESQUÍO e ven un raposo e poñen RAPOSO.
E elas, orgullosas, recoñécense como "somos boas en xuntos", algo peores en educación física, plástica, lengua, inglés...
Non é broma, na miña casa xa interpreto a canción de Juan Pardo para desestresar e non mostrar a miña ira. Á fin e ao cabo, son crianzas pequenas, non vaia ser que provoquemos hostilidade se algún día soltan un discurso combativo na aula, que aínda non teñen ferramentas nin argumentos para se defenderen da que lles poida caer. Así que mami sorrí, di que moi ben por seren boechiñas en Xuntos, que me dá moito orgullo e que ademais, así os outros compañeiros tamén ven que se pode ser boa xente, divertida e falar en galego. E que non saen cornos, nin rabo nin nada...

(...claro, como su madre es de gallego... pues claro... no le parece mal... claro, claro, claaaaaaro...)

O caso. Nestas últimas semanas animei os meus alumniños de primeiro a presentárense a un concurso de microrrelatos que "aceptaba" tamén o galego como lingua.
A calidade do resultado non a vou comentar aquí, obvio, non é o lugar, pero si que se xerou un sentimento de superación. A pesar que o premio non lles chistaba (algo que me sorprendeu infinitamente), case todos puxeron o seu mellor empeño.

Serviume un pouco para aclararme cunha idea que me rolda sempre na cabeza, é certo que apenas son capaces de improvisar un discurso en lingua galega (si, non vos minto, tristemente), pero cando se esforzan son capaces de remexer aí dentro e facelo ben.

E a que vén isto? A que a cada paso noto unha deterioración máis fonda. Cada vez esa concentración para sacar unhas liñas ten que ser máis longa no tempo, máis meditada e necesita máis ferramentas (si, refírome a correctores, dicionarios e axuda docente). En lugares hostís para a lingua, cada vez as xeracións teñen unhas destrezas comunicativas en lingua galega (a todos os niveis) de peor calidade.

Creo que Xuntos colabora niso (xuntos é unha metáfora, para quen a queira entender). Se o trimestre se reduce a facer encrucillados de vocabulario e o uso da lingua é testemuñal... xa me dirán.

Por agora son a resistencia, só por agora. Non é a primeira vez que no parque reciben algún comentario. Como aínda non entenden esas ironías ou ataques non se ofenden. O caso é cando os entendan. Os iguais, ao final, son o referente máis importante.

Ao tempo que se xestaba a idea do microrrelato nas miñas aulas, as resistentes traballaban a eito na súa carta para participar nun concurso de Nadal. Calcaron a silueta das bases porque entenderon que tiñan que facelo así (non era así), pedíronme que lles fixera unhas liñas para facelo dereito e que lles refrescase ideas de como era o Nadal dos avós.
O tema do polo, das laranxas, dos lagostinos, de xuntar a familia... Iso xa se falara máis veces (agora todo é vicio, todo son regalos, hahahahahaha, o discurso que todas as xeracións escoitamos e o que lles queda ás vindeiras!).
En Xuntos xa deberan ver os nomes do parentesco, así que as rapazas optimizaron os seus recursos, digo eu.
A min deume moita risa a súa idea, así que colaborei a ensobrar e enviar (e por deformación profesional nunha delas ata puxen os acentos gráficos, ata que me decatei e na outra xa non o fixen :D).

Hoxe chamáronnos para dicir que gañaran, xunto con outros compañeiros. E puxéronse tan contentas e querían encherme tanto de orgullo que me champaron:

Ves, mami? Falamos tan ben galego, facemos tan ben Xuntos que nos deron un premio!!!!

(e así é como o meu corazón, a miña cabeza e os meus argumentos se aturrullan e pelexan e me mortifican e me alegran e todo así sen orde nin concerto)

E oxalá algunha das miñas alumnas, ou dos meus alumnos, gañe tamén o dos microrrelatos, e lle dea por virme agardar ao corredor rebordante de alegría e decidida/o a poñer todo o seu empeño por facer tan ben Xuntos que cando acabe o curso me dean o premio á entusiasmadora do ano!




1.1.17

Revisando os danos e a polo 2017

Un sempre quere que veña o mellor, que haxa un cambio, un disparo de neve...
Pero a verdade é que iso non adoita suceder, case sempre todo é continuidade de inercias, de rutinas e de vicios.
O ano que foi tróuxonos de todo. Bo, malo e pichí-pichá, como din as miúdas.
Rir, rin moito e moitas veces.
Chorar só máis ben pouco ou apenas nada. Porque me fixen menos chorona e tamén porque a resilencia cada vez acompaña máis. Ao final, os problemas do primeiro mundo vanse relativizando e só se chora cando algo doe moito de verdade.

Para o 2017 pido amencer tantos días (ou máis) ca este catro nunha cama. Porque esa caloriña que só se sente neses momentos entra por todos os poros e é algo así coma a verdadeira felicidade.

Eu intentarei non procrastinar e poñerlle máis ansia aínda para chegar con ben á meta. Pero non quero deixar nada importante polo camiño. Ás veces hai que ser consciente que a todo non se pode chegar, non pasa nada, hai que recoñecer as limitacións con humildade e boa disposición.

E quero ler, ler, ler e volver ter a mesa de noite con moreas de novelas comezadas.

Agora mesmo, volvendo revisar a Doris Lessing. Despois deste nadal así daquela maneira batín hai uns momentos co parágrafo que di exactamente o que me viña dicindo de volta no coche a min mesma:

Esiximos demasiado. Rexeitamos sempre comportarnos segundo as regras. Por que, daquela, nos alarmamos cando o mundo non nos trata conforme a elas? Iso é o que acontece.

E si. Se é que hai consecuencias, hai que aceptalas.

Que vostedes teñan fortaleza para asumir as consecuencias das súas opcións. A madureza é un estadio que eu nunca dou alcanzado de todo, talvez este sexa o ano de esforzarse por iso.

Que a vida lles depare risas e calor, ao final, o amor é o que move o mundo.